Wordt chronisch overgewicht onze volgende pandemie?

Afvallen, terwijl bewegen moeilijk, zo niet onmogelijk is. Kent u het probleem? Ik (Tom) heb ook overgewicht gehad. Ik sportte normaal 5 tot 6 keer in de week en hield ook met mijn voeding rekening tijdens het vele sporten. Voor de voetbaltraining nog wat groenten of voor het hardlopen nog een banaan. Helaas kreeg ik een vervelende sportblessure en moest ik revalideren. Ik kon een jaar lang niet op mijn oude niveau sporten, bewegen was voor mij onmogelijk. In deze coronapandemie lijkt hetzelfde te gebeuren: velen van ons willen heel graag sporten en bewegen, maar het is niet mogelijk door in dit geval de huidige situatie. Ook door het vele thuiszitten is het aanlokkelijk om wat meer en wellicht ook ongezonder te gaan eten. Ik begrijp dan ook heel goed dat het lastig is om overgewicht te voorkomen als je niet kan bewegen.

Gedurende deze pandemie is overgewicht een groot probleem geworden. Sterker nog,  het was al een enorm groot probleem [1]. In Nederland heeft namelijk al de helft van de mensen  overgewicht. Tijdens de Corona Crisis is dit alleen maar erger geworden: onder de streep zijn  we in Nederland 5 miljoen kilogram aangekomen in 2020 [2]. Ook onder kinderen was dit een  groot probleem: één op de drie kinderen is tijdens de lockdown ongezonder gaan eten en bewegen [3]. De coronapandemie heeft laten zien dat er eigenlijk een tweede pandemie op  komst is: de pandemie van chronisch overgewicht. Zo hebben we gezien dat een groot deel van  de patiënten in de ziekenhuizen overgewicht of andere lichaamsaandoeningen hadden. Dit komt  grotendeels door ongezonde voeding bij volwassenen.

Dit probleem begint vaak al bij kinderen  en is in al die jaren alleen maar groter geworden. Emely de Vet, hoogleraar Consumptie en  Gezonde Leefstijl, vat het mooi samen: ‘Zonder aandacht voor leefstijl blijft de zorg eigenlijk  dweilen met de kraan open’ [1]. Een explainer van de NOS [4] legt de hele situatie nog eens haarfijn uit.

Zonder aandacht voor leefstijl blijft de zorg eigenlijk dweilen met de kraan open. 

Tijdens de lockdown in Nederland gaven mensen met obesitas vaker aan meer en  ongezonder te hebben gegeten in de afgelopen maanden en meer ongezonde maaltijden te  hebben besteld dan normaal [5]. Ook in andere landen is dit patroon zichtbaar. Een mogelijke  verklaring hiervoor is de stress die mensen ervaren, die is ontstaan door de pandemie. Je kunt  je niet meer vrijuit bewegen, niet meer alles doen wat je wil en je moet telkens voorzichtig zijn.  ‘Stress is een logische psychologische reactie op een pandemie’, stelt Maartje Poelman, professor Consumptie en Gezonde Levensstijl aan de Universiteit van Wageningen, dan ook eerder dit jaar [6]. Externe factoren, zoals een pandemie met een lockdown tot gevolg, kunnen  dus een grote invloed hebben op het eetgedrag van mensen. 

BOX 013  

Het is belangrijk om mensen te helpen om een gezond gewicht te behouden. Vooral  omdat we weten dat overgewicht gedurende de kinderjaren invloed heeft op de gezondheid in  de volwassenjaren [7]. Wij vinden het dan ook belangrijk om dit probleem aan te pakken in de  kinderjaren. Daarom zullen we ons ook richten op zowel kinderen van de basis- als de  middelbare school. Het leefpatroon van een 60-jarige man kan natuurlijk veel moeilijker  veranderd worden dan dat van een 12-jarig kind dat volop in de groei zit en veel te leren heeft. 

Wij besloten ons op voeding te richten in plaats van bewegen. Hoewel beide aspecten  belangrijk zijn bij het gezonde leefpatroon van kinderen, is de meeste winst te boeken met gezonde voeding. Je kunt wel afvallen zonder te sporten, maar je kunt niet afvallen door alleen  met sporten bezig te zijn [8]. Het voedingscentrum stelt dus dat voeding voor het grootste  gedeelte bepaalt hoeveel een persoon kan afvallen. 

De BOX013 is een gezonde lunchbox die wekelijks langs wordt gebracht bij gezinnen  uit lagere klassen.

Daarom introduceren wij de BOX013: een gezonde lunchbox die wekelijks langs wordt  gebracht bij gezinnen uit lagere klassen. Dit om de kinderen een steuntje in de rug te geven nu  zij weer terug naar school kunnen, met als doel overgewicht te verminderen bij kinderen in de  gemeente Tilburg. Natuurlijk kunnen ook kinderen uit de hogere klasse een dergelijke lunchbox  krijgen. Deze zullen de ouders echter zelf moeten betalen. 

Eigen keuzes zorgen voor motivatie 

Kinderen kunnen zelf kunnen bepalen wat zij meenemen naar school. De ouders kunnen  hen hier natuurlijk bij helpen of in stimuleren. Als je deze kinderen zelf laat kiezen, geef je hen  een gevoel van autonomie, een gevoel dat ze het zelf hebben geregeld. Hierdoor krijgen zij meer zelfvertrouwen. Bovendien ervaren zij hierdoor een gevoel van competentie: zij zijn zelf  in staat om gezonde keuzes te maken. De BOX013 zorgt er ook voor dat kinderen een gemeenschappelijk onderwerp hebben om over te praten. Daarnaast voorkomt het hopelijk dat  kinderen met overgewicht worden gepest. Kinderen kunnen zo uit een sociaal isolement komen,  ze horen er bij, wat tot een gevoel van sociale verbondenheid kan leiden. Autonomie  competentie en sociale verbondenheid kunnen samen zorgen voor intrinsieke motivatie [9]. Dat betekent dat zij zelf gemotiveerd zijn om er een gezonde levensstijl op na te houden, ze hebben geen beloning nodig.  

Deze eigen keuzes worden geregeld via een app (of website). Voor middelbare  schoolkinderen wordt het menu in een soort McDonald’s-achtige vorm weergegeven, waarbij  kinderen kunnen kiezen welke producten zij willen toevoegen aan hun dag- en weekmenu. Hier  zit een calorieënmeter bij met een minimum en een maximum aantal calorieën. Door middel  van adviezen wordt gevarieerd eten gestimuleerd. Voor basisschoolkinderen is het volgende  geregeld: zij kunnen op maandag kiezen voor bijvoorbeeld een boterham, pakje melk en een  banaan, waarna zij voor dinsdag hun nieuwe ‘menu’ samen kunnen stellen. Dit wordt allemaal  geanimeerd gedaan om het zo leuk mogelijk te maken voor kinderen.  

Ouders moeten nadat het kind zelf een weekmenu heeft samengesteld, dit goedkeuren,  waarna het naar de leverancier wordt gestuurd. Hoewel ouders dus wel toezicht hebben, is het  belangrijk dat zij in overleg te gaan met het kind en niet zelf dingen aanpassen, om zo de  autonomie van het kind te waarborgen. Op deze manier wordt het kind gestimuleerd zelf na te  denken over zijn of haar voedingspatroon. 

De BOX 013 is dus dé oplossing om het groeiende probleem van overgewicht te  bestrijden dat tijdens de lockdown onder een vergrootglas is komen te liggen. Veel kinderen  zitten gestrest thuis, bewegen minder en eten een stuk ongezonder, vooral door ongezonde  tussendoortjes [10]. Nu kinderen weer naar school gaan, willen we ze een gezonde maaltijd  aanbieden om overgewicht terug te dringen. Als uiteindelijk blijkt dat de BOX 013 er voor heeft  gezorgd dat overgewicht onder kinderen is afgenomen, willen we de box in meerdere gemeentes  invoeren. Idealiter hopen we dat ouders dit lezen en zich afvragen waarom zij dit niet hebben  in hun eigen gemeente. Want zeg nu zelf, wie gunt zijn kind nu geen gezonde en gelukkige toekomst?

Referenties 

[1] De Ree, H. (2021, 21 maart). Coronavirus schudt ons wakker: ‘We moeten veel  gezonder gaan leven en eten’. de Gelderlander. Geraadpleegd van  https://www.gelderlander.nl/wageningen/coronavirus-schudt-ons-wakker-we-moeten-veel gezonder-gaan-leven-en-eten~abc9d117/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F 

[2] Knegt, J. (2021, 9 maart). Zijn Nederlanders echt ‘miljoenen coronakilo’s’ aangekomen?  de Volkskrant. https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/zijn-nederlanders-echt -miljoenen-coronakilo-s-aangekomen~b0634f97/ 

[3] Maastricht UMC+. (2020, 14 september). Leefstijl van kinderen beïnvloed door corona maatregelen. Geraadpleegd van https://www.mumc.nl/actueel/nieuws/leefstijl -van-kinderen-beinvloed-door-corona-maatregelen#:%7E:text=Uit%20de %20onderzoeksresultaten%20blijkt%20onder,vorig%20jaar%20rond%20dezelfde%20tijd 

[4] NOS op 3. (2020, 19 september). Obesitas: die andere pandemie [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=w868lId846c 

[5] Durlacher, D. C. S. (2021, 3 februari). Hoogopgeleiden en mensen met obesitas eten ongezonder tijdens lockdown. WUR. Geraadpleegd van https://www.wur.nl/nl/show /Hoogopgeleiden-en-mensen-met-obesitas-eten-ongezonder-tijdens-lockdown.htm [6] Rajkumar, R. P. (2020). COVID-19 and mental health: A review of the existing literature.  Asian Journal of Psychiatry, 52, 1-5. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2020.102066 

[7] Rössner, S. (1998). Childhood obesity and adulthood consequences. Acta Paediatrica87(1), 1–5. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.1998.tb01375.x 

[8] Voedingscentrum. (z.d.). Wat helpt beter bij het afvallen, minder eten of meer sport en  bewegen? Geraadpleegd op 8 juni 2021, van https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-

en-antwoord/afvallen-en-gewicht/wat-helpt-beter-bij-het-afvallen-minder-eten-of-meer-sport en-bewegen.aspx 

[9] Van den Top, J. E. (2017). De rol van structuur en autonomie in het aanwakkeren van  intrinsieke motivatie bij kinderen. (Master’s thesis). Geraadpleegd van https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/352076 

[10] Metro. (2020, 14 september). Overgewicht bij veel kinderen in coronatijd door “tussendoortjes”. Metronieuws.nl. Geraadpleegd van https://www.metronieuws.nl/lifestyle /fit-gezond/2020/09/overgewicht-kinderen-coronatijd-tussendoortjes/

Share This Post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>